De demping van de Achtergracht
 
 

Eind 2015 besloot de gemeenteraad van Weesp een onderzoek te laten doen naar het weer opengraven van de Achtergracht. Deze werd tussen 1960 en 1962 gedempt vanwege grote stankoverlast onder meer omdat Melkfabriek Neerlandia haar afval in het water loosde. Maar de dichte gracht zou ook meer ruimte geven aan het toenemende verkeer in de binnenstad. De gemeenteraad nam in haar vergadering van juli 1957 het principebesluit tot demping. Drie jaar later, in mei 1960 stelde ze een krediet vast voor de dempingswerkzaamheden die twee dagen later al aan de kant van de Wollenweversbuurt begonnen. In juli 1962 kon de gedempte gracht worden opgeleverd nadat ter hoogte van het Smal Weesp de laatste kubieke meters zand waren gestort en de bestrating was aangebracht.

Voor- en Achtergracht
De Achtergracht werd tussen 1618 en 1619 gegraven toen Weesp uitbreidde en buiten de stadsmuren grond reserveerde voor nieuwbouw. Dat werd de Nieuwstad, waar zo rond 1610 de eerste huizen verschenen. Daarmee verloor de Voorgracht haar functie als verdedigingswater. Om de stad toch te kunnen verdedigen, werd achter de Nieuwstad een nieuwe gracht gegraven: de Achtergracht. Namen zijn soms simpel te verklaren. Eerst was er de Voorgracht met daaraan op de Oudegracht de huizen; toen kwam de Nieuwstad als ‘nieuwe stad’ met daarachter de Achtergracht als tegenhanger van de Voorgracht.

Collectie Wim Klijn
De Weesper Wim Klijn fotografeerde in de jaren zestig en zeventig als hobby alles wat er in Weesp gebeurde. Na zijn overlijden schonk zijn weduwe de ruim 500 foto’s en dia’s omvattende collectie aan de Historische Kring Weesp. Hieronder de foto’s die Klijn maakte van het dempen van de Achtergracht. Veel foto’s zijn genomen op zondagmorgen 4 december 1960. Dat is de reden dat er weinig bedrijvigheid is aan de gracht. Klijn zou de werkzaamheden nauwkeurig volgen tot het moment dat de Achtergracht geen ‘gracht’ meer was.


 
   

(foto 1)
Op 4 december 1960 ligt de Achtergracht er verwaarloosd bij. De kademuren zijn verzakt en het onkruid tiert welig. In de verte de schoorsteen van melkfabriek Neerlandia

(foto 2)
De Achtergracht gezien in de richting van de Wollenweversbuurt. Links staan twee blauwe Magirus-Deutz vrachtwagens geparkeerd van transportbedrijf Poeze die voor de firma Sluis in Driemond reed

(foto 3)
De Achtergracht richting Wollenweversbuurt dit was het Hoedemakershofje

(foto 4)
De Breedstraatbrug. Links Neerlandia. Op de hoek Achtergracht-Breedstraat het pand waar nu de HEMA in zit

(foto 5)
De Breedstraatbrug vanaf de andere kant gezien. In het hoekpand rechts zit nu een kapper. Daarnaast is het schildersbedrijf van Van Zanten gevestigd

 

(foto 6)
De gracht met de Osjesbrug bij de Kromme Elleboogsteeg. Het witte pand links is nu de Kringloopwinkel. In de verte de watertoren die in 1970 zou worden afgebroken

(foto 7)
De Achtergracht ter hoogte van de Dr Schaepmanstraat

(foto 8)
De Osjesbrug met op de achtergrond rechts de in 1960 gebouwde brandweerkazerne. Daarachter de melkfabriek van Neerlandia

(foto 9)
De Geinpoortbrug bij het Buitenveer is zijn balans al kwijt. Links slagerij Van Proosdij, rechts daarvan opticiën De Vries en geheel rechts De Kern. Achter het Smal Weesp het oude pand van Bernardus

(foto 10)
Doorvaart vanaf het Smal Weesp naar de Achtergracht met rechts slagerij Van Proosdij

(foto 11)
Op 27 december 1960 zijn de werkzaamheden al in volle gang op het ‘stille stuk’ van de Achtergracht ter hoogte van Geesink. Goed te zien is hoe smal en verzakt de kade was aan de kant van de binnenstad

(foto 12)
Bij de Wollenweversbuurt vermaakt de Weesper jeugd zich tijdens de kerstvakantie uitstekend in de van rioleringsbuizen voorziene reuze zandbak

 
(foto 13)
Het tweede gedeelte van de gracht wordt gedempt ter hoogte van Neerlandia. Een geladen vrachtwagen van de melkfabriek staat voor de deur
     
   
     
  (foto 14)
Op 19 maart 1961 zijn de werkzaamheden al behoorlijk gevorderd. Ter hoogte van de Schaepmanstraat spelen kinderen in het zand
 
     
   
  (foto 15)
Voorjaar 1962 is de klus geklaard en heeft Weesp er, aldus dagblad De Gooi- en Eemlander, ‘een mooie gracht bij met van gemeentewege een aardige beplanting. Tevens is er een goede rijweg gekomen met trottoirs die voorheen ontbraken. Als verkeersweg heeft de gedempte Achtergracht zijn bestaansrecht reeds bewezen’.